Gdzie leżą Góry Stołowe? Położenie, najpiękniejsze szlaki i miejscowości turystyczne

Czy pasmo przy granicy z Czechami może zaskoczyć skalnym labiryntem i widokami, które pamięta się długo po powrocie? Ten region Sudetów łączy niezwykłe formy skalne z trasami dla osób o różnej kondycji. Polska część znajduje się w województwie dolnośląskim, niedaleko Kłodzka, a część pasma leży po czeskiej stronie granicy.

Park Narodowy Gór Stołowych powstał w 1993 roku. Chroni wyjątkową przyrodę i pomaga zachować miejsca, które przyciągają miłośników pieszych wędrówek. Do najbardziej znanych atrakcji należą Szczeliniec Wielki, Błędne Skały i Skalne Grzyby. Każde z nich pokazuje inny charakter tutejszego krajobrazu.

Ponad 100 km szlaków ułatwia wybór: można zaplanować krótki spacer albo dłuższą wycieczkę. Kudowa-Zdrój, Karłów i Radków są dobrymi punktami wypadowymi, więc łatwo dopasować pobyt do planu i tempa podróży. W dalszej części poznasz położenie regionu, najciekawsze trasy i atrakcje warte uwagi. To miejsce, w którym nawet krótka wyprawa może zamienić się w małą przygodę.

Najważniejsze informacje

• Pasmo znajduje się w Sudetach, na pograniczu Polski i Czech.
• Polska część leży w województwie dolnośląskim, niedaleko Kłodzka.
• Park Narodowy Gór Stołowych utworzono w 1993 roku.
• Szczeliniec Wielki, Błędne Skały i Skalne Grzyby to znane atrakcje regionu.
• Ponad 100 km tras pozwala wybrać spacer lub dłuższą wędrówkę.
• Kudowa-Zdrój, Karłów i Radków ułatwiają zaplanowanie pobytu.

Gdzie leżą Góry Stołowe? Położenie w Sudetach i podział pasma

To pasmo Sudetów Środkowych rozciąga się po obu stronach polsko-czeskiej granicy. Polska, wschodnia część ze Szczelińcem Wielkim znajduje się w powiecie kłodzkim, w województwie dolnośląskim. Pasmo Zawory obejmuje zaś tereny powiatów wałbrzyskiego i kamiennogórskiego.

Po czeskiej stronie regionu leżą Broumovské stěny oraz Adršpašskoteplické skály. Oba obszary należą do Broumovskiej vrchoviny. Granica dzieli krajobraz, lecz nie jego skalny charakter. Po obu stronach można odkrywać rozległe formacje i różne układy skał.

Najwyższy szczyt gór, Szczeliniec Wielki, wznosi się na 919 m n.p.m. W zestawieniu wysokości ważne są też:

• Skalniak — 915 m n.p.m.; Narożnik — 849 m n.p.m.; Kopa Śmierci — 830 m n.p.m.
• Bożanowski Szpiczak — 783 m n.p.m.; Čáp — 785 m n.p.m.; Ostaš — 700 m n.p.m.
• Róg w paśmie Zawory — 712 m n.p.m.

Park Narodowy Gór Stołowych chroni część tego obszaru po polskiej stronie. Wysokości szczytów i przebieg granicy pomagają lepiej zrozumieć podział regionu, zanim wybierzesz drogę lub szlaki na wycieczkę.

Jak powstały Góry Stołowe i skąd wzięła się ich nazwa?

Góry Stołowe wypiętrzyły się około 30 milionów lat temu. W skali geologicznej to stosunkowo młode pasmo. Należą też do nielicznych europejskich gór płytowych, których wierzchołki często mają płaski zarys.

Ich podłoże tworzą górnokredowe piaskowce ciosowe. Warstwy tych skał zalegają poziomo, dlatego budują rozległe, płaskie wierzchowiny. Później wiatr, woda i zmiany temperatury stopniowo rzeźbiły piaskowiec. Tak powstały skalne labirynty, baszty i inne niezwykłe formy.

Poziome warstwy piaskowca nadają temu pasmu jego charakterystyczny kształt.

Nazwa gór stołowych nawiązuje do płaskich powierzchni, które przypominają blaty. Ten wygląd odróżnia góry stołowe od wielu innych pasm w Europie. W górach stołowych geologia nie jest tylko tłem — pomaga zrozumieć, skąd wziął się ich wyjątkowy krajobraz.

Park Narodowy Gór Stołowych – obszar ochrony i przyroda

Park Narodowy Gór Stołowych utworzono we wrześniu 1993 roku. Obejmuje około 63 km² i chroni południowo-zachodnią część pasma. Wcześniej działał tu Stołowogórski Park Krajobrazowy, powołany w 1981 roku.

Ochroną objęto znane formacje piaskowcowe, w tym Szczeliniec Wielki, Błędne Skały, Skalne Grzyby i Radkowskie Skały. Turyści mogą odwiedzać także rezerwaty: Szczeliniec Wielki, Błędne Skały oraz Wielkie Torfowisko Batorowskie. Każde z tych miejsc pokazuje inny wymiar lokalnej przyrody.

Lasy zajmują około 91% terenu. Służby parku chronią drzewostan i stopniowo przebudowują dawne monokultury świerkowe. Wśród przyrodniczych skarbów warto wypatrywać:

• pełnika europejskiego, zwanego różą kłodzką, na łąkach;
• jeleni, saren, dzików i salamander plamistych w lasach.

W otulinie znajdują się Kudowa-Zdrój, Polanica-Zdrój i Duszniki-Zdrój. Te uzdrowiska ułatwiają zaplanowanie pobytu, a jednocześnie przypominają, że cenny krajobraz wymaga troski także poza granicami obszaru chronionego.

Szczeliniec Wielki – najwyższy szczyt Gór Stołowych

Szczeliniec Wielki wznosi się na 919 m n.p.m. i jest najwyższym szczytem gór w tym paśmie. Na jego wierzchołek prowadzi 665 kamiennych stopni. Szlaki na masyw zaczynają się między innymi w Karłowie i Pasterce.

Na górze czeka skalny labirynt, który prowadzi między wąskimi szczelinami i niezwykłymi formami. Najwyżej położony punkt stanowi Fotel Pradziada — 12-metrowa skała. Z okolicznych tarasów rozciągają się szerokie widoki, a jeden z nich pełni rolę punktu widokowego.

Na szczycie znajduje się schronisko z tarasami. Nie prowadzi do niego droga dla pojazdów, a zaopatrzenie dociera windą towarową. Przejście masywu i labiryntu zajmuje około dwóch godzin bez postojów. W sezonie warto jednak doliczyć czas na kolejki, które tworzą się na szlaku.

Wcześniejszy start ułatwia spokojne zwiedzanie i podziwianie skał bez pośpiechu.

Błędne Skały, Skalne Grzyby i inne formacje skalne

Niektóre formacje najlepiej poznaje się, idąc między nimi, a nie oglądając je z daleka. Na wysokości około 853 m Błędne Skały tworzą labirynt wąskich przejść. Trasa zajmuje 40–60 minut, a w sezonie obowiązuje ruch jednokierunkowy. To jedna z atrakcji, które pokazują, jak różnorodne są góry stołowe.

Między Batorowem a Radkowskimi Skałami znajdziesz Skalne Grzyby. Te skały, położone na wysokości około 680–700 m n.p.m., przypominają grzyby o fantazyjnych kształtach. Żółty szlak z Batorowa pozwala obejrzeć je podczas spaceru trwającego zwykle 2–3 godziny. W górach stołowych warto odwiedzić także Radkowskie Skały: od parkingu przy Szosie Stu Zakrętów dojdziesz do nich w kilka minut.

Wąskie przejścia i nietypowe kształty nadają tym miejscom odmienny charakter.

• Błędne Skały: labirynt, ciasne szczeliny i krótka trasa.
• Skalne Grzyby: skały o kształtach grzybów przy żółtym szlaku.
• Fort Karola: ruiny pruskiej strażnicy z 1790 roku na górze Ptak; punkt widokowy otwiera widok na Szczeliniec Wielki.

Wśród skał i skałek łatwo znaleźć własny punkt na odpoczynek. Te miejsca pokazują, że góry stołowe kryją formy inne niż skalny labirynt. Warto uwzględnić je podczas zwiedzania gór stołowych.

Najpiękniejsze szlaki w Górach Stołowych

Ponad 100 km pieszych tras w Parku Narodowym Gór Stołowych daje wiele opcji na wycieczkę. Przez pasmo prowadzi też fragment Głównego Szlaku Sudeckiego im. M. Orłowicza. Wybierz odcinek, który pasuje do czasu i kondycji.

Na Szczeliniec Wielki prowadzi kamienne podejście, a Błędne Skały pozwalają przejść przez wąski labirynt. Spokojniejszy spacer czeka przy Skalnych Grzybach. W okolicy Lisiej Przełęczy można zaplanować pętlę przez Narożnik i Skały Puchacza, a potem dojść do Fortu Karola.

• Na szczyt: wybierz wejście na Szczeliniec Wielki.
• Przez skały: przejdź trasę w Błędnych Skałach.
• Na spokojny spacer: połącz Skalne Grzyby z Radkowskimi Skałami.

Rowerzyści mają do wyboru międzynarodową trasę „Góry Stołowe” o długości 125 km oraz trasę „Ściany” liczącą około 62,5 km. Szosa Stu Zakrętów łączy Kudowę-Zdrój z Radkowem i prowadzi przez Karłów oraz Lisią Przełęcz. Ułatwia dojazd do wielu punktów startowych.

Góry Stołowe z dziećmi i osobami o różnej kondycji

Rodzinny wyjazd warto zacząć od wyboru trasy dopasowanej do wieku i sił uczestników. Góry Stołowe oferują zarówno krótkie spacery, jak i dłuższe szlaki. W górach stołowych łatwo znaleźć atrakcje dla aktywnych rodzin, ale nie każda droga nadaje się dla wózka.

Na Szczeliniec Wielki prowadzi 665 kamiennych stopni, a wąski labirynt wyklucza wózek dziecięcy. Nosidło może ułatwić wejście z maluchem. Ten szlak najlepiej wybrać dla starszych dzieci, które poradzą sobie ze schodami.

Błędne Skały oferują dzieciom szkolnym przygodę wśród skał i ciasnych przejść. Samo przejście zajmuje około 40–60 minut. Dojście z dolnego parkingu trwa około 1,5 godziny, więc zaplanuj przerwy.

Spokojniejszy wariant prowadzi w rejonie Skalnych Grzybów. Trasa liczy około 6–8 km i zajmuje zwykle 2–3 godziny, zależnie od wybranego szlaku. To dobre miejsce na niespieszny spacer latem.

W okolicach Radkowa łagodniejsze drogi szutrowe pomagają osobom o słabszej kondycji. Na wybranych odcinkach parku sprawdzi się wózek terenowy. Przed wyjściem sprawdź nawierzchnię i długość tras gór stołowych, by wybrać wygodny plan w górach stołowych.

Dopasuj tempo do uczestników i pamiętaj, że dostępność tras w parku narodowego może się różnić. Krótki spacer także pozwala cieszyć się górskim krajobrazem bez pośpiechu.

Czeskie atrakcje po drugiej stronie granicy

Czeska strona to naturalne przedłużenie pobytu w rejonie gór stołowych. Z Radkowa do Adršpachu dojedziesz autem w niecałą godzinę.

Adršpašské skály oferują trasę o długości około 3,5 km. Po drodze zobaczysz Bramę Gotycką i piaskowcowe skały. W Skalnym Mieście można też popłynąć tratwą. To miejsce warto odwiedzić latem, pamiętając o sprawdzeniu zasad wejścia.

Teplickie Skały mają trasę liczącą prawie 6 km. Przejście zajmuje dorosłym zwykle około trzech godzin. Ten szlak bywa spokojniejszy niż popularny Adršpach. W górach stołowych po czeskiej stronie czekają też Broumovské stěny: Kamienna Brama, Koruna, Bożanowski Szpiczak i punkt widokowy.

Mniej znany Ostaš znajduje się około 3 km od centrum Police nad Metují. Dwa skalne labirynty — Górny i Dolny — urozmaicają spacer. Ta część gór łączy rozpoznawalne atrakcje z cichszymi trasami, a różnorodność skał dobrze uzupełnia zwiedzanie polskiej strony pasma.

Kudowa-Zdrój, Karłów i Radków – gdzie zaplanować pobyt?

Wybór noclegu zależy od tego, czy ważniejszy jest wygodny dojazd, czy szybki start na szlak. Kudowa-Zdrój sprawdzi się bez samochodu: ma dworzec kolejowy, liczne autobusy, sklepy i rozbudowaną bazę noclegową. To dobre miejsce na pobyt połączony ze zwiedzaniem atrakcji uzdrowiska.

Karłów i Radków leżą bliżej tras oraz formacji skalnych. W Karłowie znajdziesz noclegi przy szlakach, a w Pasterce działa schronisko PTTK. Drugie schronisko znajduje się na Szczelińcu Wielkim. W polskiej części gór stołowych te miejsca ułatwiają poranne wyjście na szlak, także w stronę Błędnych Skał.

Przez Karłów biegnie Szosa Stu Zakrętów, która łączy Kudowę-Zdrój z Radkowem. Po drodze warto zatrzymać się przy punkcie widokowym w rejonie Fortu Karola. Poza szlakami czekają Kaplica Czaszek w Czermnej i Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju. Dzięki nim atrakcje po obu stronach pasma łatwo dopasować do pogody i planu dnia.

Wybierz miejsce, które pasuje do tempa wyjazdu — każda baza pozwala odkrywać skały i górskie trasy z innej strony.

Kiedy jechać w Góry Stołowe i jak przygotować się do wycieczki?

Pogoda w górach stołowych potrafi zmienić się szybko. W kotlinach spada rocznie około 800–1000 mm deszczu, a na wierzchowinie ponad 1100 mm. Najwięcej opadów przypada na lipiec, choć latem niebo bywa najmniej zachmurzone. Przy planowaniu wyprawy w góry sprawdź prognozę i warunki na szlakach.

Nawet latem zabierz cieplejszą bluzę. Wąskie szczeliny dają cień i mogą tworzyć chłodniejsze miejsca. Mokre skały bywają śliskie, dlatego przydadzą się buty z wyraźnym bieżnikiem. Warto też pamiętać, że część tras w parku wymaga solidnego obuwia.

• Spakuj odzież przeciwdeszczową, lekką warstwę grzejącą i apteczkę.
• Weź wodę, przekąski oraz papierową lub pobraną offline mapę.
• Naładuj telefon, zwłaszcza przed wyprawą blisko granicy.

Zimą można wybrać trasy narciarstwa biegowego o długości 12, 9 lub 7,4 km. Zimą sprawdź stan szlaku i komunikaty służb. Droga przez pasmo może być nieprzejezdna mimo odśnieżania. Zimą planuj krótszy dzień marszu, a zimą przed wyjazdem sprawdź dojazd. Śnieg i lód zmieniają warunki w ciągu roku. Dobre przygotowanie ułatwia bezpieczne odkrywanie gór stołowych, także w rejonie Błędnych Skał.

Zaplanuj wyjazd w Góry Stołowe i odkryj ich najpiękniejsze zakątki

Piaskowcowe formacje, rozbudowana sieć szlaków i różnorodne atrakcje sprawiają, że warto zaplanować tu więcej niż jeden dzień. Park Narodowy Gór Stołowych chroni wiele cennych miejsc, a po polskiej i czeskiej stronie czekają odmienne krajobrazy. Te góry oferują zarówno znane cele, jak i spokojne trasy.

W planie uwzględnij Szczeliniec Wielki, Błędne Skały, Skalne Grzyby oraz Radkowskie Skały. Na nocleg wybierz Kudowę-Zdrój, Karłów lub Radków — zależnie od tego, czy ważniejszy jest dojazd, czy bliskość szlaków. W granicach Parku Narodowego Gór Stołowych znajdziesz propozycje na różne tempo wędrówki.

Przy dłuższym pobycie dodaj Adršpach, Teplickie Skały albo Broumovské stěny. W górach stołowych sprawdź prognozę, sezonowe zasady i stan tras, także zimą. Dobierz szlak do swojej kondycji, a każdy szczyt i spacer może stać się dobrą częścią wyprawy. Przygotuj plan, rusz na szlak i odkrywaj region we własnym tempie.

Amelia Zawadzka

Autorka bloga podróżniczego, od lat organizuje wyjazdy indywidualne i grupowe. Pisze o inspirujących kierunkach oraz praktycznych aspektach planowania podróży, łącząc doświadczenie z rzetelnym researchem.